Μουντιάλ: Το μαγικό βασίλειο

Ο διάσημος Ουρουγουανός συγγραφέας και δημοσιογράφος Εδουάρδο Γκαλεάνο γράφει για το πρόσφατο Μουντιάλ.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις 14.7.2010 στην ισπανική
www.publico.es και μεταφράστηκε από την εφημ. Εποχή.

Ο Πάτσο Ματουράνα, Κολομβιανός με πλούσια εμπειρία σε αυτές τις μάχες, λέει πως το ποδόσφαιρο είναι ένα μαγικό βασίλειο όπου όλα μπορούν να συμβούν. Το πρόσφατο μουντιάλ επιβεβαίωσε τα λόγια του: ήταν ένα μουντιάλ ασυνήθιστο. Ασυνήθιστα ήταν τα δέκα στάδια στα οποία παίχτηκε, υπέροχα, τεράστια, κόστισαν μια περιουσία. Άγνωστο πως θα καταφέρει η Νότιος Αφρική να διατηρήσει σε δραστηριότητα αυτούς τους τσιμεντένιους γίγαντες, τεράστια σπατάλη εύκολη να εξηγηθεί αλλά δύσκολο να αιτιολογηθεί σε μια από τις πιο άδικες χώρες του κόσμου.

Ασυνήθιστη ήταν η μπάλα της Adidas, αστραφτερή, μισότρελλη, γλιστρούσε από τα χέρια και δεν υπάκουε στα πόδια. Η Jabulani επιβλήθηκε παρόλο που στους παίκτες καθόλου δεν άρεσε. Από το κάστρο τους στη Ζυρίχη, οι αφέντες του ποδοσφαίρου επιβάλλουν, δεν προτείνουν. Το συνηθίζουν.
Ασυνήθιστο ήταν να αναγνωρίσει τελικά η πανίσχυρη γραφειοκρατία της FIFA, μετά από τόσα χρόνια, ότι, τουλάχιστον, θα έπρεπε να μελετήσει τον τρόπο να βοηθήσει τους διαιτητές στα αποφασιστικά παιχνίδια. Δεν είναι πολύ αλλά είναι κάτι. Ήδη ήταν ώρα. Μέχρι εκείνοι οι κουφοί της εθελοντικής κώφωσης αναγκάστηκαν να ακούσουν την κατακραυγή που ξεσηκώθηκε από τα λάθη κάποιων διαιτητών, που στο τελευταίο παιχνίδι άγγιξαν τα όρια της φρίκης. Γιατί πρέπει να βλέπουμε στις οθόνες των τηλεοράσεων εκείνο που οι διαιτητές δεν είδαν και ίσως δεν θα μπορούσαν να δουν; Κατακραυγή εκ μέρους της κοινής γνώμης: σχεδόν σε όλα τα αθλήματα, το μπάσκετ, το τένις, το μπέιζ-μπολ μέχρι την ξιφασκία και τα ράλι αυτοκινήτων, χρησιμοποιούν τη σύγχρονη τεχνολογία για να διαλευκάνουν αμφιβολίες. Στο ποδόσφαιρο, όχι.

Το ρολόι
Οι διαιτητές είναι εξουσιοδοτημένοι να συμβουλεύονται μια παλιά εφεύρεση που αποκαλείται ρολόι, για να μετρήσουν τη διάρκεια των αγώνων και τον χρόνο που δεν μετράει, αλλά από εκείνο το όριο απαγορεύεται να περάσουν. Και η επίσημη αιτιολόγηση θα ήταν χιουμοριστική, εάν δεν ήταν απλώς ύποπτη: το λάθος αποτελεί μέρος του παιχνιδιού, λένε, και μας αφήνουν με το στόμα ανοιχτό ανακαλύπτοντας  πως  errare humanum est.
Ασυνήθιστο ήταν το πρώτο αφρικανικό μουντιάλ στην ιστορία του ποδοσφαίρου, να μείνει χωρίς αφρικανικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της αμφιτρύωνος, από τα πρώτα στάδια. Μόνο η Γκάνα επέζησε μέχρι που η ομάδα της ηττήθηκε από την Ουρουγουάη στο πιο συναρπαστικό παιχνίδι ολόκληρου του τουρνουά.
Κάποιοι δύσπιστοι φτάσαμε να υποψιαστούμε πως το χταπόδι ήταν διεφθαρμένο.
Ασυνήθιστο ήταν, η πλειοψηφία των αφρικανικών ομάδων, να διατηρήσουν την ευκινησία τους αλλά να χάσουν σε αυτοπεποίθηση και φαντασία. Έτρεξαν πολύ αλλά χόρεψαν ελάχιστα. Υπάρχουν κάποιοι που πιστεύουν ότι οι τεχνικοί διευθυντές των ομάδων, σχεδόν όλοι Ευρωπαίοι, συνέβαλαν να πέσει ο ενθουσιασμός τους. Εάν αυτό ισχύει, σε τίποτα δεν συνέβαλαν σε ένα μουντιάλ που τόση χαρά υποσχόταν. Η Αφρική θυσίασε τις αρετές της στο όνομα της αποτελεσματικότητας και η αποτελεσματικότητα έλαμψε διά της απουσίας της.
Ασυνήθιστο ήταν ότι κάποιοι Αφρικανοί παίκτες κατόρθωσα να διακριθούν, εκείνοι ναι, αλλά στις ευρωπαϊκές ομάδες. Όταν η Γκάνα έπαιξε με την Γερμανία, ήρθαν αντιμέτωποι δύο μαύροι αδελφοί, οι αδελφοί Μπόατεγκ, ο ένας με τη φανέλα της Γκάνας, ο άλλος με τη φανέλα της Γερμανίας.
Από τους παίκτες της ομάδας της Γκάνας, κανένας δεν έπαιζε στο τοπικό πρωτάθλημα της Γκάνας. Από τους παίκτες της ομάδας της Γερμανίας, όλοι έπαιζαν στο τοπικό πρωτάθλημα της Γερμανίας. Όπως η Λατινική Αμερική, η Αφρική εξάγει εργατικά χέρια και εργατικά πόδια.
Ασυνήθιστη ήταν η καλύτερη ανατροπή του τουρνουά. Δεν ήταν έργο κάποιου τερματοφύλακα αλλά ενός σκόρερ. Ο Ουρουγουανός επιθετικός Λουίς Σουάρες σταμάτησε με τα δύο του χέρια, στη γραμμή του τέρματος, μια μπάλα που θα είχε οδηγήσει τη χώρα του μακριά από το τρόπαιο. Και λόγω αυτής της πράξης πατριωτικής τρέλας, ο ίδιος αποβλήθηκε αλλά όχι η Ουρουγουάη.
Ασυνήθιστο ήταν το ταξίδι της Ουρουγουάης από τα χαμηλά στα υψηλά.
Η χώρα μας που με μεγάλη δυσκολία είχε περάσει τελευταία στο μουντιάλ, μετά από δύσκολους προκριματικούς, έπαιξε με αξιοπρέπεια χωρίς να παραδοθεί καμία στιγμή και έφτασε να είναι μια από τις καλύτερες. Μερικοί καρδιολόγοι μας προειδοποιούσαν, μέσω του τύπου, ότι η υπερβολική ευτυχία μπορεί να αποβεί επιβλαβής για την υγεία. Πολλοί Ουρουγουανοί που μοιάζαμε καταδικασμένοι να πεθάνουμε από πλήξη, γιορτάσαμε αυτόν τον κίνδυνο, και οι δρόμοι της χώρας μετατράπηκαν σε γιορτή. Σε τελευταία ανάλυση, το δικαίωμα να γιορτάζεις τις δικές σου αξίες πάντα είναι προτιμότερο από την ευχαρίστηση που κάποιοι αισθάνονται από την κακοτυχία των άλλων.

Ο Ντιέγο Φορλάν
στέφθηκε καλύτερος παίχτης

Τελικά καταλάβαμε την τέταρτη θέση, που δεν είναι τόσο κακή για τη μοναδική χώρα που κατόρθωσε να αποτρέψει την εξέλιξη του μουντιάλ σε Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα. Και δεν ήταν τυχαίο το ότι ο Ντιέγο Φορλάν επιλέχθηκε ως ο καλύτερος παίχτης του τουρνουά.
Ασυνήθιστο ήταν ότι οι δύο πρώτοι του προηγούμενου μουντιάλ επέστρεψαν σπίτι χωρίς καν να ανοίξουν τις βαλίτσες. Το 2006, η Ιταλία και η Γαλλία είχαν συναντηθεί στον τελικό. Αυτή τη φορά συναντήθηκαν στην έξοδο του αεροδρομίου. Στην Ιταλία πολλαπλασιάστηκαν οι κριτικές φωνές για ένα ποδόσφαιρο που παίζεται για να εμποδίσει τον αντίπαλο να παίξει.
Στη Γαλλία, η καταστροφή προκάλεσε μια πολιτική κρίση και πυροδότησε τη ρατσιστική μήνη καθώς σχεδόν όλοι οι παίκτες που τραγούδησαν τη Μασσαλιώτιδα στη Νότιο Αφρική ήταν μαύροι. Άλλα φαβορί, όπως η Αγγλία, επίσης δεν άντεξαν πολύ. Η Βραζιλία και η Αργεντινή υποβλήθηκαν σε σκληρά λουτρά ταπεινότητας. Μισό αιώνα πριν, η αργεντίνικη ομάδα είχε εισπράξει μια  βροχή από νομίσματα όταν επέστρεψε από ένα καταστροφικό μουντιάλ αλλά αυτή τη φορά την υποδέχτηκε ένα ένθερμο πλήθος που πιστεύει σε πράγματα πιο σημαντικά από την επιτυχία ή την αποτυχία.
Ασυνήθιστο ήταν να λείπουν από το ραντεβού οι πλέον προαναγγελθέντες και αναμενόμενοι σούπερ αστέρες. Ο Λιονέλ Μέσι ήθελε να είναι, έκανε ότι μπορούσε, και κάπως φάνηκε. Λένε πως και ο Κριστάνο Ρονάλντο ήταν εκεί αλλά κανένας δεν τον είδε: ίσως να ήταν πολύ απασχολημένος με το να φανεί.
Ασυνήθιστο ήταν ένα νέο αστέρι, απροσδόκητο, να αναδύεται από τα βάθη της θάλασσας και να ανέρχεται στο υψηλότερο σημείο του ποδοσφαιρικού στερεώματος. Πρόκειται για ένα χταπόδι που ζει σε ένα ενυδρείο της Γερμανίας από όπου διατυπώνει τις προφητείες του. Ονομάζεται Πολ.
Τελικά αποδόθηκε δικαιοσύνη, κάτι που δεν συμβαίνει συχνά ούτε στο ποδόσφαιρο ούτε στη ζωή.
Πριν από κάθε ποδοσφαιρικό αγώνα του μουντιάλ, του έδιναν να διαλέξει ανάμεσα σε δύο μύδια που έφεραν τις σημαίες των δύο αντιπάλων. Εκείνο έτρωγε το μύδι με τη σημαία του νικητή, και δεν λάθευε.

Το χταπόδι μάντης

Ο οκτάπους μάντης επηρέασε αποφασιστικά τα στοιχήματα, ακούστηκε σε ολόκληρο τον κόσμο με θρησκευτική ευλάβεια, μισήθηκε και λατρεύτηκε, έφτασε να συκοφαντηθεί από κάποιους μνησίκακους, όπως εγώ, που φτάσαμε να υποψιαστούμε, χωρίς αποδείξεις, πως το χταπόδι είχε εξαγοραστεί. Ασυνήθιστο ήταν στο τέλος του τουρνουά να αποδοθεί δικαιοσύνη, κάτι που δεν συμβαίνει συχνά στο ποδόσφαιρο ούτε στη ζωή. Η Ισπανία κατάκτησε, για πρώτη φορά, το παγκόσμιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου. Σχεδόν έναν αιώνα στην αναμονή.
Το χταπόδι το είχε αναγγείλει, η Ισπανία διέψευσε τις υποψίες μου: κέρδισε δίκαια, υπήρξε η καλύτερη ομάδα του τουρνουά χάρη στο αλληλέγγυο ποδόσφαιρό της, ένας για όλους, όλοι για έναν. Και χάρη στις καταπληκτικές ικανότητες εκείνου του μικρού μάγου που ονομάζεται Αντρές Ινιέστα και αποδεικνύει πως κάποιες φορές, στο μαγικό βασίλειο που ποδοσφαίρου, υπάρχει δικαιοσύνη.
Όταν ξεκίνησε το μουντιάλ, στην εξώπορτα του σπιτιού μου κρέμασα ένα χαρτόνι που έλεγε: «Κλειστό λόγω ποδοσφαίρου». Όταν το ξεκρέμασα, έναν μήνα μετά, είχα ήδη συμμετάσχει σε 64 αγώνες, με τη μπύρα στο χέρι, χωρίς να κινηθώ από την αγαπημένη μου πολυθρόνα.
Ο άθλος αυτός με διέλυσε, οι μυς πιασμένοι, ο λαιμός κλεισμένος. Αλλά ήδη νιώθω νοσταλγία.
Ήδη αρχίζω να νοσταλγώ την ανυπόφορη λιτανεία της βουβουζέλας, τη συγκίνηση των γκολ, ακατάλληλων για καρδιακούς, την ομορφιά των καλύτερων παιχνιδιών να επαναλαμβάνεται σε αργή κάμερα. Και επίσης τη γιορτή και το πένθος, γιατί κάποιες φορές το ποδόσφαιρο είναι μια χαρά που πονάει, και η μουσική που γιορτάζει κάποια νίκη από εκείνες που κάνουν και τους νεκρούς ακόμα να χορεύουν, ηχεί πολύ κοντά στη θορυβώδη σιωπή του άδειου σταδίου όπου έχει πέσει η νύχτα και κάποιος ηττημένος συνεχίζει να κάθεται, μόνος, ανίκανος να κινηθεί, ανάμεσα στις τεράστιες άδειες κερκίδες.


Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: