Τουρκική ανάμιξη στη Θράκη

Του Σταύρου Λυγερού, από την εφημερίδα Επενδυτής, 30.10.2010.
Μπορεί οι παραδοσιακοί ταγοί της μουσουλμανικής μειονότητας παραδοσιακά να είναι πλοκάμια του “βαθέος κράτους”, αλλά με την επικράτηση των Νεοοθωμανών η τουρκική ανάμιξη στη Θράκη έχει αποκτήσει μεγαλύτερο πολιτικό βάθος. Εγγράφεται στο πλαίσιο μίας ευρύτερης στρατηγικής για την μετατροπή των μουσουλμανικών θυλάκων στα Βαλκάνια σε ερείσματα και μοχλούς της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Δεν είναι τυχαίο ότι από την άνοδο στην εξουσία των νεοοθωμανών το 2002 οι επισκέψεις Τούρκων αξιωματούχων στη Θράκη έχουν πολλαπλασιασθεί. Όπως δεν είναι τυχαίο το έντονο ενδιαφέρον, που επιδεικνύουν προσωπικά τόσο ο Πρόεδρος Δημοκρατίας Αμπντουλάχ Γκιούλ όσο και ο πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν. Είναι κοινή παραδοχή στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ότι οι νεοοθωμανοί έχουν εντείνει τις διπλωματικές πιέσεις σχετικά με τη μουσουλμανική μειονότητα.
Τα γεγονότα αποδεικνύουν ότι η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει την μειονότητα σε μοχλό πολιτικής πίεσης προς την Ελλάδα. Προσπαθεί να καλλιεργήσει την εντύπωση ότι οι μουσουλμάνοι της Θράκης υφίστανται διακρίσεις, για να προσδώσει υπόσταση σε μία εκστρατεία εναντίον της Ελλάδας και κατ’ αυτό τον τρόπο να θολώσει τα νερά.

Ας σημειωθεί ότι από τις αρχές 2007, κατά την διάρκεια συζήτησης στην τουρκική Εθνοσυνέλευση για το θέμα, ο νυν Πρόεδρος Δημοκρατίας και τότε υπουργός Εξωτερικών Αμπντουλάχ Γκιούλ είχε προτείνει να αρχίσει διμερής διαπραγμάτευση. Από τότε, η Άγκυρα εντείνει τις προσπάθειές της να αποκτήσει και επισήμως λόγο για μία εσωτερική υπόθεση της Ελλάδας.

Το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου έχει πραγματοποιήσει πολλά ανοίγματα προς τους μουσουλμάνους της Θράκης, προσδοκώντας όχι μόνο στενά κομματικά οφέλη, αλλά και την οργανική ενσωμάτωσή τους στην ελληνική κοινωνία. Όλες οι πρωτοβουλίες του, όμως, έχουν πέσει στο κενό.

Υπενθυμίζουμε ότι στις προηγούμενες αυτοδιοικητικές εκλογές είχε δώσει το χρίσμα για την υπερνομαρχία Ξάνθης-Καβάλας-Δράμας στη Γκιουλμπεγιάζ Καραχασάν. Η μέχρι τότε μετριοπαθής μουσουλμάνα σε χρόνο ρεκόρ μετατράπηκε σε κήρυκα του τουρκισμού και εντάχθηκε στην παραδοσιακή μειονοτική ηγεσία, που παίρνει εντολές από το τουρκικό προξενείο.

Παρόμοιο σκηνικό διαμορφώνεται αυτές τις ημέρες. Η Σιμπέλ Μουσταφάογλου, που συμμετείχε στην ευρωλίστα του ΠΑΣΟΚ, ηγείται ανεξάρτητου μουσουλμανικού συνδυασμού για το δήμο Κομοτηνής. Αντίστοιχος μουσουλμανικός συνδυασμός διεκδικεί και το δήμο Ξάνθης. Και οι δύο υποστηρίζονται ανοικτά από τους μουσουλμάνους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ.

Σαν να μην έφθανε αυτό, τρία στελέχη της μειονότητας αποσύρθηκαν από το συνδυασμό του “πράσινου” υποψήφιου για την περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης Άρη Γιαννακίδη, δημιουργώντας εντυπώσεις και προκαλώντας ρήγμα στο φαβορί. Ας σημειωθεί ότι το χρίσμα δόθηκε σ’ αυτόν κι όχι στον πρώην αντιπρόεδρο της Βουλής Παναγιώτη Σγουρίδη, επειδή, ως νομάρχης Ροδόπης, ο Γιαννακίδης έχει βγάλει όνομα για τις στενές σχέσεις του με την καθοδηγούμενη από το τουρκικό προξενείο μειονοτική ηγεσία. Τον θεωρούσαν φαβορί, με τη λογική ότι στις επικείμενες εκλογές θα ανταμειφθεί με τη μαζική υπερψήφισή του από τους μουσουλμάνους.

Η αλήθεια είναι ότι με δέλεαρ τις μουσουλμανικές ψήφους, το τουρκικό προξενείο έχει καταφέρει να υπαγορεύει πολιτική σε κρατικούς αξιωματούχους. Το φαινόμενο έχει πάρει τέτοιες διαστάσεις, που ορισμένοι ομιλούν για άτυπο καθεστώς συνδιοίκησης. Έλληνες αξιωματούχοι έχουν φθάσει στο σημείο να φωτογραφίζονται με άνεση σε μουσουλμανικές εκδηλώσεις, έχοντας ως φόντο τη σημαία, που είχε υιοθετήσει το βραχύβιο τουρκικό κρατίδιο της δυτικής Θράκης στις αρχές του 20ου αιώνα.

Πάγιος και κοινός στόχος των Τούρκων ιθυνόντων είναι με μοχλό τη μουσουλμανική μειονότητα να αποσταθεροποιήσουν την ελληνική κυριαρχία στη Θράκη. Όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν σχεδιάζουν να μετατρέψουν την περιοχή σε δεύτερο Κοσσυφοπέδιο. Τη στρατηγική αυτή υπηρετεί με αξιοσημείωτη συνέπεια η παραδοσιακή μειονοτική ηγεσία.

Όλα αυτά δεν είναι όνειρα απατηλά. Μπορεί ο κίνδυνος να μην έχει εγγραφεί στην ημερήσια διάταξη, αλλά οι υπηρεσίες μεγάλων δυνάμεων θεωρούν τη Θράκη περιοχή «εύθραυστης κυριαρχίας». Γι’ αυτό και έχουν τα μάτια στραμμένα προς εκείνη την κατεύθυνση.

Το τουρκικό όνειρο δεν έχει την παραμικρή ελπίδα υλοποίησης, εάν η Άγκυρα δεν ελέγχει πλήρως τη μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη. Για να διατηρούν ασφυκτικό έλεγχο, έχουν συγκροτήσει ένα πυκνό εξουσιαστικό δίκτυο, το οποίο διαθέτει και πολλά χρήματα και την αμέριστη πολιτική στήριξη του τουρκικού κράτους.

Ακόμα και έτσι, όμως, δεν θα μπορούσε να καταπνίγει κάθε φωνή χειραφέτησης εντός της μειονότητας, εάν δεν είχε και την υποστήριξη του ελληνικού κράτους. Όσο κι αν αυτό φαίνεται απίθανο, είναι πραγματικότητα. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο τρόπος, με τον οποίο οι αρχές αντιμετωπίζουν τους Πομάκους, οι οποίοι αριθμητικά αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ της μειονότητας.

Την ψυχροπολεμική περίοδο, το ελληνικό κράτος έκανε ό,τι μπορούσε για να εκτουρκίσει τους Πομάκους, επειδή το προφορικό γλωσσικό ιδίωμά τους είναι σλαβογενές και το ΝΑΤΟ φοβόταν την επιρροή της κομμουνιστικής Βουλγαρίας! Μετά την εισβολή στην Κύπρο μπήκε σε πρώτο πλάνο η τουρκική απειλή, αλλά η πολιτική έναντι των Πομάκων δεν άλλαξε ουσιαστικά. Κι αυτό, επειδή οι Έλληνες τοπικοί άρχοντες στην περιοχή συναλλάσονται για ψήφους και για όλα τα άλλα με την καθοδηγούμενη από το τουρκικό προξενείο μειονοτική ηγεσία, αγνοώντας τους Πομάκους ή ακόμα χειρότερα αντιμετωπίζοντάς τους σαν Τούρκους.

Η αλήθεια είναι ότι ο εκτουρκισμός των Πομάκων έχει προχωρήσει πολύ. Ακόμα και τα παραδοσιακά πομάκικα μεγάλα πανηγύρια στην ανατολική Ροδόπη έχουν μετεξελιχθεί σε τουρκικές εθνικιστικές εκδηλώσεις, με κυρίαρχη την τουρκική πολιτική και πολιτιστική παρουσία.

Η μουσουλμανική ηγεσία αντιδρά υστερικά ακόμα και στην παραμικρή αναφορά των όρων Πομάκος/πομακικός/πομακοχώρια. Και πάντα με πιέσεις επιτυγχάνει το στόχο της. Το 1998 πολτοποιήθηκαν αντίτυπα οδηγού, που είχε εκδόσει η νομαρχία με τίτλο «Ροδόπη: η γη των θρύλων», επειδή περιείχαν αυτούς τους όρους. Το σκηνικό επαναλήφθηκε το 2004 με οδηγό, που εξέδωσε η περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης. Ο Δήμος Σαπών αφαίρεσε παραδοσιακό πομακικό τραγούδι από CD με συλλογή παραδοσιακών τραγουδιών της Θράκης.

Ο κατάλογος είναι μακρύς και το συμπέρασμα θλιβερό: Οι ελληνικές αρχές συνεχίζουν όχι μόνο με παραλείψεις, αλλά και με πράξεις να συμβάλλουν στον εκτουρκισμό των Πομάκων, κόντρα σε κάθε έννοια εθνικού συμφέροντος. Η αλήθεια είναι ότι όπως έχουν τα πράγματα η τουρκική ταυτότητα είναι πολύ πιο βολική και συμφέρουσα από την πομακική. Ο Πομάκος που δηλώνει Τούρκος αναγνωρίζεται, προστατεύεται και έχει δικαιώματα. Εάν δηλώσει Πομάκος θα κατηγορηθεί από τους ταγούς της μειονότητας για προδοσία, θα προσπαθήσουν να τον απομονώσουν κοινωνικά και θα δεχθεί ασφυκτικές πιέσεις με πρακτικές επιπτώσεις στη ζωή του.
Παρά το σχεδόν απαγορευτικό κλίμα, όμως, εδώ και αρκετά χρόνια έχει εκδηλωθεί μία κίνηση χειραφέτησης των Πομάκων και αντίστασης στο μηχανισμό εκτουρκισμού. Αν και η κίνηση αυτή δεν έχει ακόμα προσλάβει μαζικές διαστάσεις έχει προκαλέσει τη λυσσαλέα αντίδραση του τουρκικού προξενείου και των ανθρώπων του. Το χειρότερο είναι ότι ενώ κατηγορούνται από τους ομοθρήσκους τους σαν πράκτορες της Ελλάδας, οι ελληνικές αρχές τους αγνοούν συστηματικά, αποκλείοντάς τους ακόμα και από εκδηλώσεις, στις οποίες είναι προσκεκλημένος ο τελευταίος σύλλογος.

Κατόπιν αυτών, δεν είναι περίεργο, που οι κήρυκες του τουρκικού εθνικισμού έχουν αποχαλινωθεί. Το 2009, ο βουλευτής Ξάνθης του ΠΑΣΟΚ Τσετίν Μαντατζί έφθασε στο σημείο σχεδόν να απειλήσει τον πρώην πρόεδρο της Βουλής Απόστολο Κακλαμάνη, επειδή είχε υποβάλει επερώτηση για τη Θράκη με περιεχόμενο τους Πομάκους. Ο ίδιος βουλευτής έστειλε τον περασμένο Ιούλιο επιστολή στον πρωθυπουργό για να διαμαρτυρηθεί, επειδή η περιφερειάρχης είχε επισκεφθεί τα πομακοχώρια για να επιθεωρήσει κάποια δημόσια έργα, συνοδευόμενη από τον πρέσβη Αλέξη Αλεξανδρή, ο οποίος είναι αρμόδιος για τις μειονοτικές υποθέσεις.
Ο έλεγχος της μειονότητας από το τουρκικό προξενείο και τους πράκτορές του είναι πιο εύκολος όσο αυτή παραμένει κοινωνικά κλειστή. Επιδιώκουν την εκλογή των μουφτήδων, έτσι ώστε αυτοί να λειτουργούν ως πολιτικοί ηγέτες κι όχι απλώς ως ιερωμένοι. Επίσης, προσπαθούν να αποτρέψουν την αποδυνάμωση της μειονοτικής εκπαίδευσης.

Εδώ κι αρκετά χρόνια, ο αριθμός των μουσουλμανοπαίδων, που επιλέγουν να φοιτήσουν σε ελληνικά δημόσια κι όχι σε δίγλωσσα μειονοτικά σχολεία έχει πολλαπλασιασθεί. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η καλή γνώση των ελληνικών είναι απαραίτητη για την φοίτησή τους σε επαγγελματικές σχολές, αλλά και σε ΑΕΙ/ΤΕΙ, μετά την εφαρμογή ποσόστωσης για την εισαγωγή των μουσουλμάνων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Καθοριστικό ρόλο έχει παίξει και η μουσουλμάνα μητέρα. Παρ’ ότι αποτελεί την βουβή φιγούρα της οικογένειας, είναι κατά κανόνα ρεαλίστρια και εμμέσως παρακάμπτει τα μισαλλόδοξα πρότυπα της ανδροκρατικής κουλτούρας του καφενείου.

Η τάση αυτή ανησυχεί το τουρκικό προξενείο. Η καθήλωση στον παραδοσιακό τρόπο ζωής διευκολύνει και την επιβολή μίας ενιαίας υπαγορευμένης πολιτικής συμπεριφοράς. Για να εξισορροπήσει τη ροή μουσουλμανοπαίδων προς την ελληνική εκπαίδευση, η μειονοτική ηγεσία προωθεί τα κορανικά σχολεία. Αυτά λειτουργούν ατύπως επί τρίωρο σε καθημερινή βάση. Σ’ αυτά διδάσκουν ιμάμηδες, που κατά κανόνα έχουν σπουδάσει στην Τουρκία. Όλοι τους, όμως, μετεκπαιδεύονται κάθε καλοκαίρι εκεί, γεγονός που επιτρέπει στους μηχανισμούς της γείτονος χώρας να τους έχει υπό έλεγχο.

Οι ελληνικές πολιτικές ελίτ δείχνουν να υποτιμούν τον κίνδυνο των δρομολογημένων εδώ και πολλά χρόνια αποσταθεροποιητικών μεθοδεύσειων στη Θράκη. Και οι κεμαλικοί και οι νεοοθωμανοί αντιλαμβάνονται τη μουσουλμανική μειονότητα με όρους γεωπολιτικού ανταγωνισμού κι όχι ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Γι’ αυτό και προσπαθούν να την χρησιμοποιήσουν σαν έρεισμα και μοχλό πίεσης στη διελκυστίνδα των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: