Επισφαλές το πολιτικό σύστημα

Γράφει ο Σταύρος Λυγερός, στην Καθημερινή:

Η κυβέρνηση Παπανδρέου θα ανατραπεί μόνο υπό την πίεση μιας κοινωνικής έκρηξης. Σ’ αυτή την περίπτωση, το πιθανότερο είναι να συμπαρασυρθεί ολόκληρο το πολιτικό σύστημα. Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει πολιτική έκλειψη των σημερινών πολιτικών. Σημαίνει, όμως, ότι η εξέλιξη δεν θα είναι γραμμική, όπως ήταν στα χρόνια της ομαλότητας.

Ελάχιστα είναι τα «πράσινα» στελέχη που το προηγούμενο διάστημα άσκησαν δημόσια κριτική στην κυβέρνηση. Η εικόνα αυτή, ωστόσο, είναι παραπλανητική. Το κλίμα είναι περισσότερο από βαρύ. Για πρώτη φορά στην ιστορία του το ΠΑΣΟΚ απειλείται με πολιτική συρρίκνωση. Ο λόγος είναι ότι τα μέτρα που έλαβε και θα λάβει η κυβέρνηση καθ’ υπόδειξη της Ευρωζώνης και του ΔΝΤ πλήττουν καίρια τα κοινωνικά στρώματα, που αποτελούν κατ’ εξοχήν την εκλογική πελατεία του Κινήματος.

Το γεγονός ότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως το ΠΑΣΟΚ παραμένει με διαφορά πρώτο κόμμα, δεν παρηγορεί τα πιο έμπειρα στελέχη. Οπως δήλωσε ένα εξ αυτών στην «Κ» «ζούμε μία πρωτόγνωρη κατάσταση. Η Ν.Δ. είναι εκτός μάχης, αλλά αυτό δεν είναι λόγος εφησυχασμού. Η απειλή δεν προέρχεται από το πολιτικό σύστημα. Προέρχεται από την κοινωνία. Εκεί τα πράγματα είναι πολύ ρευστά. Ο κόσμος παραμένει ακόμα φοβισμένος και μουδιασμένος. Οταν, όμως, νιώσει την κυβερνητική πολιτική στην τσέπη του και κυρίως όταν από την ανεργία και το κλείσιμο μικρομεσαίων επιχειρήσεων γιγαντωθεί η απόγνωση, τότε η ανάφλεξη θα εγγραφεί στην ημερήσια διάταξη».

Το ίδιο το ΠΑΣΟΚ είναι ένα καζάνι που βράζει. Στο επίπεδο των οργανώσεων ποτέ δεν ήταν τόσο έκρυθμη η κατάσταση. Η αμφισβήτηση της κυβερνητικής πολιτικής και του ίδιου του πρωθυπουργού δεν προέρχεται μόνο απ’ όσους είχαν στηρίξει τον Βαγγέλη Βενιζέλο το 2007. Προέρχεται περισσότερο από τις κομματικές δυνάμεις, που είχαν στηρίξει φανατικά την επανεκλογή του Γιώργου Παπανδρέου. Απ’ αυτό τον χώρο προέρχονται και οι πιο οργισμένοι. Θεωρούν ότι ο τότε εκλεκτός τους έχει διαψεύσει ολοσχερώς τις προσδοκίες τους.

Ενδεικτικό του κλίματος είναι ότι οι παραδοσιακές εσωκομματικές διαχωριστικές γραμμές έχουν ατονήσει. Ολες οι πλευρές συνομιλούν με όλους. Αυτό δεν είναι αποτέλεσμα της άμβλυνσης των ιδεολογικοπολιτικών διαφορών. Απλώς, ο ορατός κίνδυνος το ΠΑΣΟΚ να ναυαγήσει, ενεργοποιεί το ένστικτο αυτοσυντήρησης όλων όσοι βρίσκονται πάνω στο καράβι.

Ολες αυτές οι ζυμώσεις, όμως, προς το παρόν τουλάχιστον ακολουθούν υπόγειες διαδρομές. Δεν εκδηλώνονται ως εσωκομματική αντιπολίτευση. Ελάχιστοι (χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Γιώργος Παναγιωτακόπουλος) είναι σ’ αυτή την κρίσιμη στιγμή διατεθειμένοι να χρεωθούν μία ανοιχτή σύγκρουση με τον πρωθυπουργό. Ο βασικός λόγος είναι ότι στο σημείο που έχουν φθάσει τα πράγματα, και οι διαφωνούντες δυσκολεύονται να αρθρώσουν μία εναλλακτική πολιτική, που να συνδυάζει τον ρεαλισμό και να μην προκαλεί κοινωνικές αντιδράσεις.

Επίσης, οι περισσότεροι φοβούνται ότι θα στοχοποιηθούν από τα ΜΜΕ και θα κινδυνεύσουν να καταστούν γραφικοί. Γι’ αυτό και ενώ στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις πολλοί βουλευτές μιλούσαν πολύ κριτικά για την κυβερνητική πολιτική, στην πρόσφατη σύνοδο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας ή σιώπησαν ή περιορίσθηκαν σε ανώδυνες παρατηρήσεις.

Στο επίπεδο των επώνυμων στελεχών ισχύει το ίδιο. Είναι, μάλιστα, διάχυτη η αμφισβήτηση της πολιτικής ικανότητας του Γιώργου Παπανδρέου να διαχειρισθεί την κρίση. Ούτε και σ’ αυτό το επίπεδο, όμως, κανείς διακινδυνεύει μία ανοιχτή κριτική. Ο Χρήστος Παπουτσής και ο Κώστας Σκανδαλίδης, που προ καιρού είχαν προβεί σε αιχμηρές δηλώσεις, υποχρεώθηκαν να αναδιπλωθούν.

Οι παλαίμαχοι, που έχουν περιθωριοποιηθεί από τον Γιώργο Παπανδρέου, αναμένουν τον ανασχηματισμό, που ορισμένοι τοποθετούν χρονικά από τα τέλη Μαΐου μέχρι τις θερινές διακοπές. Ελπίζουν ότι οι μεγάλες δυσκολίες σε συνδυασμό με την προϊούσα πολιτική απαξίωση του σημερινού κυβερνητικού σχήματος, θα υποχρεώσει τον πρωθυπουργό να τους επαναφέρει στην πρώτη γραμμή, αναθέτοντάς τους χαρτοφυλάκια.

Οι ελπίδες αυτές ίσως αποδειχθούν φρούδες, δεδομένου ότι για τον πρωθυπουργό μια τέτοια κίνηση θα ήταν ομολογία αποτυχίας. Από την άλλη πλευρά, όμως, το «σύστημα ΓΑΠ» παραπαίει. Είναι διάχυτη η εκτίμηση ότι δεν μπορεί να πάει μακριά. Ορισμένοι προεξοφλούν ότι το φθινόπωρο οι εξελίξεις θα είναι ραγδαίες, σε σημείο που να τεθεί σε κίνδυνο η επιβίωση της κυβέρνησης Παπανδρέου.

Στο παρασκήνιο, πάντως, έχουν αρχίσει κάποιες δειλές ακόμα συζητήσεις για την επόμενη ημέρα. Οι σεσημασμένοι δελφίνοι αποφεύγουν προκλητικές κινήσεις, αλλά προσεκτικά προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο πολιτικών ανατροπών. Δεν είναι μόνο ο Βαγγέλης Βενιζέλος, τον οποίο πολλοί στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ βλέπουν πια με άλλο μάτι. Είναι και ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ο οποίος αυτοπροβάλλεται σαν στιβαρός πολιτικός, ικανός να αντιμετωπίσει δύσκολες προκλήσεις. Η εξάρθρωση της οργάνωσης «Επαναστατικός Αγώνας», μάλιστα, ενίσχυσε αυτό το προφίλ σε κύκλους της άρχουσας τάξης, που φοβούνται το ενδεχόμενο κοινωνικής έκρηξης και αναζητούν «σιδερένιο χέρι».

Προς το παρόν, οι σχεδιασμοί για την επόμενη ημέρα είναι περισσότερο ασκήσεις επί χάρτου. Η κυβέρνηση Παπανδρέου θα ανατραπεί μόνο υπό την πίεση μιας κοινωνικής έκρηξης. Σ’ αυτή την περίπτωση, το πιθανότερο είναι να συμπαρασυρθεί ολόκληρο το πολιτικό σύστημα. Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει πολιτική έκλειψη των σημερινών πολιτικών. Σημαίνει, όμως, ότι η εξέλιξη δεν θα είναι γραμμική, όπως ήταν στα χρόνια της ομαλότητας.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: